ಸಮಾಜದ ನೋವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಯಾರಲ್ಲಿದೆಯೋ, ಅವರೇ ನಿಜವಾದ ಪತ್ರಕರ್ತರು.

ಬೆಂಗಳೂರು:ಮಾಧ್ಯಮ ಪಂಡಿತರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದು. ಕೈಯಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಅಥವಾ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ (ID Card) ಇದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ “ಅಸಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತ” ಆಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆಯೇ? ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆಯ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಸತ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ಬರೆಯುವವನು ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಪತ್ರಕರ್ತನೇ?
ಮಾಧ್ಯಮ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು, ಹಿರಿಯ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಪಂಡಿತರು ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಸಮಗ್ರ ನೋಟ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ (ID Card) ಅರ್ಹತೆಯೇ ಹೊರತು ಯೋಗ್ಯತೆಯಲ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಪಂಡಿತರ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ‘ತಾಂತ್ರಿಕ ಗುರುತು’ (Technical Identity) ಅಷ್ಟೇ. ಅದು ವೃತ್ತಿಪರ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬಹುದೇ ಹೊರತು, ಒಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತನ ಬರವಣಿಗೆಯ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಆತನ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನಾಗಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಹಿರಿಯ ಸಂಪಾದಕರೊಬ್ಬರ ಮಾತು: “ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಳ ಜಮೆಯಾದ ತಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಡ್ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಯಾರೂ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜದ ನೋವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಯಾರಲ್ಲಿದೆಯೋ, ಅವರೇ ನಿಜವಾದ ಪತ್ರಕರ್ತರು.”

‘ಅಸಲಿ’ ಪತ್ರಕರ್ತನನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಯಾವುದು?
ಮಾಧ್ಯಮ ಪಂಡಿತರು ಒಬ್ಬ ಅಸಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕೆಲವು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನವಿದೆ:
ವೃತ್ತಿಪರ ನೈತಿಕತೆ (Ethics): ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತಿರುಚದೆ, ಯಾರಿಗೂ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡದೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡುವುದು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ: ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ತಳಸಮುದಾಯದ ಧ್ವನಿಯಾಗುವ ಬದ್ಧತೆ.
ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ (Credibility): ಓದುಗರು ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಕರು ಆತನ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ನಂಬುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದು.
ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಒಬ್ಬ ಭ್ರಷ್ಟ ಅಥವಾ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮೇಲ್ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ‘ಅಸಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತ’ನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಯಾವುದೇ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತನಿಖಾ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತ (Freelancer) ‘ನಕಲಿ’ಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಮಾಧ್ಯಮ ಪಂಡಿತರ ದ್ವಂದ್ವ ನಿಲುವು: ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವರ್ಸಸ್ ವೃತ್ತಿ ಬದ್ಧತೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ತಜ್ಞರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ:

ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ (Systemic view):
ಒಂದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಬಹುದು.ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು, ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಕಲಾಪ ವರದಿ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲು ‘ಅಧಿಕೃತ ಗುರುತು’ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಅಥವಾ ಮಾನ್ಯತಾ ಕಾರ್ಡ್ (Accreditation) ಕೇವಲ ಪ್ರವೇಶ ಪತ್ರದಂತೆ (Entry Pass) ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.)

ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ (Editorial view):ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತನಿಖಾ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹಲವು ಬಾರಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಂತೂ ಯೂಟ್ಯೂಬ್, ಬ್ಲಾಗ್ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಅದ್ಭುತ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಯುವ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ದೂರವೇ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಸುದ್ದಿಯೇ ಅವರ ಗುರುತು.ನಿಜವಾದ ಪತ್ರಕರ್ತನಿಗೆ ಇದರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆಯೇ?

ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಯಾರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ?

ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ: ಸವಲತ್ತುಗಳು, ವಿಮೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಪಾಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಬೇಕು.

ಸುದ್ದಿ ಯಾರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ?

ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ: ಓದುಗರಿಗೆ ಪತ್ರಕರ್ತ ಯಾವ ಸಂಘದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಆತ ಕೊಟ್ಟ ಸುದ್ದಿ ಎಷ್ಟು ನಿಜ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ.

ಮಾಧ್ಯಮ ಪಂಡಿತರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಪತ್ರಕರ್ತನಿಗೆ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ‘ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಲ್ಲ’. ಅದು ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷತೆ ನೀಡುವ ಒಂದು ಆಯುಧವೇ ಹೊರತು, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಆತ್ಮವಲ್ಲ.

ಮುಕ್ತಾಯ:

ಕಾಗದದ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಿಂತ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸ ದೊಡ್ಡದು
ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಂಘಟನೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯುವುದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ನಿಜ. ಆದರೆ, ಅದೊಂದೇ ಆತನನ್ನು ‘ಅಸಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತ’ನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಬರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೇಲಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮಾತ್ರ ಒಬ್ಬನನ್ನು ನಿಜವಾದ ಪತ್ರಕರ್ತನನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಗದದ ಮೇಲಿರುವ ಸಂಘದ ಮುದ್ರೆಗಿಂತ, ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಳಿಸುವ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಮುದ್ರೆ ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬುದು ಮಾಧ್ಯಮ ಪಂಡಿತರ ಒಮ್ಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

_( ತ್ಯಾಗರಾಜ್ ವಿ ಎಸ್,
ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು,
ಆಪ್ತ ಸಮಾಲೋಚಕರು
ಬೆಂಗಳೂರು)